_jvgk5f8.webp){kind=logo}
थाहा नगरपालिकाको परिचय
थाहा नगरपालिका
थाहा नगरपालिका बागमती प्रदेश अन्तर्गत पर्ने मकवानपुर जिल्लाको दोस्रो नगरपालिका हो। नेपाल सरकारको वि.सं. २०७१ साल वैशाख २५ गते (८ मे २०१४) को निर्णयअनुसार तत्कालीन दामन, पालुङ र बज्रबाराही गाउँ विकास समितिहरूलाई एकीकृत गरी नगरपालिकाको स्थापना गरिएको हो। त्यसपछि नेपालको संघीय पुनःसंरचना कार्यान्वयनसँगै वि.सं. २०७३ साल (२०१७) मा चित्लाङ, आग्रा र टिष्टुङ साविकका गाउँ विकास समितिहरू समेत समेटिएपछि थाहा नगरपालिका हालको प्रशासनिक स्वरूपमा विस्तार भएको हो।
यस नगरपालिकाको नाम समाज रूपान्तरणका अग्रदूत, दूरदर्शी चिन्तक तथा ‘थाहा अभियान’ का प्रवर्तक स्वर्गीय रुपचन्द्र विष्ट को सम्मानमा राखिएको हो। उहाँले समाजमा ज्ञान, चेतना, पारदर्शिता, जिम्मेवार नागरिकता तथा लोकतान्त्रिक संस्कृतिको विकासका लागि सञ्चालन गर्नुभएको ‘थाहा’ अभियानले नेपाली समाजमा सकारात्मक परिवर्तनको आधार तयार गरेको थियो। उहाँको यही योगदानको उच्च सम्मानस्वरूप नगरपालिकाले ‘थाहा’ नाम धारण गरेको हो।
भौगोलिक अवस्था
महाभारत पर्वत शृङ्खलाको मध्य भागमा अवस्थित थाहा नगरपालिका प्राकृतिक रूपमा रमणीय उपत्यकाको स्वरूपमा फैलिएको छ। हरियाली वनजङ्गल, उर्वर फाँट, पहाडी भू–बनोट तथा समशीतोष्ण हावापानीले यस क्षेत्रलाई प्राकृतिक सौन्दर्यले सम्पन्न बनाएको छ।
थाहा नगरपालिका नेपालको संघीय राजधानी काठमाडौं र बागमती प्रदेशको राजधानी तथा मकवानपुर जिल्लाको सदरमुकाम हेटौँडा बीचको रणनीतिक स्थानमा अवस्थित छ। नगरपालिकाको केन्द्रबाट काठमाडौं र हेटौँडाको दूरी करिब ६५ किलोमिटर रहेको छ। नेपालको पहिलो राष्ट्रिय राजमार्ग त्रिभुवन राजपथ नगरपालिकाको मध्यभाग हुँदै गुज्रने भएकाले यस क्षेत्रले सहज यातायात पहुँच तथा व्यापारिक महत्त्व प्राप्त गरेको छ।
समुद्री सतहदेखि करिब १,००० मिटरदेखि २,३२२ मिटर सम्मको उचाइमा फैलिएको यस नगरपालिकामा विविध जलवायु तथा जैविक विविधता पाइन्छ, जसले कृषि, पर्यटन र प्राकृतिक संरक्षणलाई थप सम्भावनायुक्त बनाएको छ।
पर्यटन तथा प्राकृतिक सम्पदा
प्राकृतिक सौन्दर्य, हिमाली दृश्यावलोकन, सांस्कृतिक विविधता तथा धार्मिक सम्पदाले सम्पन्न थाहा नगरपालिका नेपालको महत्वपूर्ण पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा परिचित बन्दै गएको छ।
नगरपालिकाको प्रमुख आकर्षण दामन भ्यू टावर हो, जुन करिब २,३२२ मिटर उचाइमा अवस्थित छ। यहाँबाट मौसम अनुकूल हुँदा विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा सहित २५ भन्दा बढी हिमालहरूको मनोरम दृश्य एकै स्थानबाट अवलोकन गर्न सकिन्छ।
थाहा नगरपालिकाका प्रमुख पर्यटन आकर्षणहरू:
-
दामन भ्यू टावरबाट हिमशृङ्खलाको विहंगम दृश्य
-
आकर्षक पदमार्ग तथा पदयात्रा मार्गहरू
-
समशीतोष्ण तथा स्वास्थ्यवर्द्धक हावापानी
-
जैविक विविधताले भरिपूर्ण वन क्षेत्र
-
ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाहरू
-
धार्मिक स्थलहरू
-
होमस्टे तथा सामुदायिक पर्यटनको विकास सम्भावना
विशेषगरी चित्लाङ क्षेत्र आफ्नो ऐतिहासिक व्यापारिक मार्ग, परम्परागत नेवारी बस्ती, जैविक कृषि तथा स्थानीय संस्कृति संरक्षणका कारण आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरूको रोजाइमा पर्दै आएको छ।
कृषि क्षेत्रको परिचय
थाहा नगरपालिका नेपालको अग्रणी व्यावसायिक तरकारी उत्पादन क्षेत्रमध्ये एक हो। यहाँको उर्वर भूमि, अनुकूल हावापानी, पर्याप्त पानीको उपलब्धता तथा किसानहरूको व्यावसायिक सोचका कारण कृषि नगरको प्रमुख आर्थिक आधार बनेको छ।
यहाँ मुख्य रूपमा उत्पादन हुने कृषि उपजहरू:
-
काउली
-
बन्दागोभी
-
गोलभेंडा
-
आलु
-
गाजर
-
मुला
-
केराउ
-
सागसब्जी तथा अन्य मौसमी तरकारीहरू
थाहा नगरपालिकाबाट वार्षिक करिब एक अर्ब रुपैयाँ बराबरको तरकारी काठमाडौं, हेटौँडा, पोखरा लगायत देशका प्रमुख बजारहरूमा आपूर्ति हुने गर्दछ। साथै, केही कृषि उपज छिमेकी देश भारत सम्म पनि निर्यात हुने गरेको छ।
कृषक समूह, सहकारी संस्था, आधुनिक कृषि प्रविधि, सिँचाइ प्रणाली तथा व्यावसायिक खेतीको विस्तारले यस नगरपालिकालाई नेपालकै नमूना कृषि नगर का रूपमा स्थापित गरिरहेको छ।
यातायात तथा रणनीतिक महत्त्व
नेपालको पहिलो राष्ट्रिय राजमार्ग त्रिभुवन राजपथ थाहा नगरपालिकाको मध्यभाग हुँदै गुज्रने भएकाले यस क्षेत्रले यातायात, व्यापार, कृषि बजार तथा पर्यटन विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।
संघीय राजधानी काठमाडौं र प्रदेश राजधानी हेटौँडाबीचको सहज पहुँचले थाहा नगरपालिकालाई लगानी, पर्यटन तथा आर्थिक गतिविधिका लागि रणनीतिक केन्द्रका रूपमा विकास हुने आधार प्रदान गरेको छ।
विकासका सम्भावनाहरू
प्राकृतिक सम्पदा, कृषि उत्पादन, सांस्कृतिक विविधता तथा भौगोलिक अवस्थिति हेर्दा थाहा नगरपालिका दिगो विकासका दृष्टिले अत्यन्त सम्भावनायुक्त नगरपालिका हो।
भविष्यमा विकास गर्न सकिने प्रमुख क्षेत्रहरू:
-
दिगो तथा वातावरणमैत्री पर्यटन
-
साहसिक तथा प्रकृतिमा आधारित पर्यटन
-
जैविक तथा व्यावसायिक कृषि
-
कृषि प्रशोधन उद्योग
-
सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण
-
होमस्टे तथा आतिथ्य सेवा
-
जलवायु अनुकूल पूर्वाधार विकास
-
वन तथा जैविक विविधताको संरक्षण
पर्यटन, कृषि, वातावरण संरक्षण तथा स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागितालाई सन्तुलित रूपमा अघि बढाउन सके थाहा नगरपालिका नेपालको उत्कृष्ट दिगो विकास मोडेल नगरपालिकाका रूपमा स्थापित हुने प्रबल सम्भावना रहेको छ।
निष्कर्ष
प्राकृतिक सौन्दर्य, समृद्ध कृषि उत्पादन, विविध सांस्कृतिक सम्पदा तथा ऐतिहासिक महत्वको अनुपम संगमका रूपमा थाहा नगरपालिका परिचित छ। स्वर्गीय रुपचन्द्र विष्ट को ज्ञान, चेतना र सामाजिक रूपान्तरणको दूरदर्शी सोचबाट प्रेरित यस नगरपालिका आज समावेशी, दिगो र जनमुखी विकासको मार्गमा अघि बढिरहेको छ।
हिमशृङ्खलाको मनोरम दृश्य, नेपालको अग्रणी तरकारी उत्पादन क्षेत्र, समृद्ध सांस्कृतिक पहिचान तथा उत्कृष्ट पर्यटन सम्भावनाले थाहा नगरपालिकालाई बागमती प्रदेशकै एक आकर्षक पर्यटकीय, कृषि तथा लगानी गन्तव्य का रूपमा स्थापित गर्दै लगेको छ। भविष्यमा प्राकृतिक सम्पदा संरक्षण, आधुनिक कृषि प्रवर्द्धन, पर्यटन विकास र गुणस्तरीय सार्वजनिक सेवामार्फत समृद्ध, सुशासित र दिगो नगर निर्माण गर्ने दृढ संकल्पका साथ थाहा नगरपालिका निरन्तर अघि बढिरहेको छ।